استفاده عملی از بهینه سازی

[مهدی همایونی]

یکی از سوالاتی که معمولا دانشجویان مهندسی صنایع به خصوص در 2 درس محاسبات عددی و تحقیق در عملیات می پرسند، این است که آیا این روشهای به شدت انتزاعی و به طور معمول دارای محدودیت زیاد، در محیطهای کاری به خصوص در کشور ما کاربرد دارند یا نه؟!
نظر اصلی بیشتر کسانی که به هر دو بعد تئوری و عملی مهندسی واقف بوده اند و با آنها برخورد داشته ام این است که اگر چه به وضوح کاربردهای متعدد روشهای بهینه سازی در گستره دانشی مهندسی صنایع در مجلات معتبر به چشم می خورد، اما حتی اگر چنین کاربردهایی را سراغ نداشتیم، صرف کار کردن و ایجاد سیستمهای شبیه ساز محیط اصلی یا در واقع مدل سازی برای محیط کاری، به حل مسائل به طور عملی کمک می کنند. در واقع درگیر شدن یک مهندس فعال صنایع با چنین مسائلی و سعی در مدل سازی محیطهای مختلف،  ذهن وی را باز می کند و باعث جرقه زدن روشهای ابتکاری برای حل مسائل می شود. شما چه فکر میکنید؟ آیا آموزش و سر و کار داشتن با چنین روشهایی بیهوده است؟ یا شما خود یکی از استفاده کنندگان این روشها ولو به طور غیر مستقیم هستید؟

[aryoua]

در طول حدود 5 سال سابقه کاریم مواردی بوده است که با کاربرد روشهای بهینه سازی در عمل مواجه شده ام. اما پیشنهاد این روش تغییر مثبت ملموسی در سیستم موجود (هرچند سیستم سنتی) را نوید نمی داد. یعنی روشهای سنتی در عمل چیزی نزدیک به روش بهینه بوده است. و پیشنهاد استفاده از روشهای بهینه سازی در عمل چندان جذابیتی برای مدیران سنتی کشور ما ایجاد نمی کند. کافی است برای مشاهده استفاده از روشهای کلاسیک مهندسی صنایع به کارگاههای قطعه سازی یا برخی کارخانه های تولیدی اطراف تهران مراجعه کنید. در بعضی کارخانجات مهندسی صنایع واحد لوث و بیهوده ای جلوه می کند. موضوع دیگر پرهیز کردن از تعریف و تعیین شاخصهای مالی (هزینه ای) برای کارهای مهندسی صنایع است که اغلب شفاف نیست لذا طرح روش بهینه سازی (صرفه جویی در هزینه ) در نظر مدیران سنتی کاملاً بی اهمیت جلوه می کند.